Rękodzieło

2 listopada 2015 23:20
rękodzieło, wykonywanie kwiatów z papieru

Niegdyś rękodzieło było na wsi zwykłą koniecznością. Gospodarka nie była zmechanizowana, nie istniał rynek rozwiniętych dóbr konsumpcyjnych, brakowało środków na zakup towarów z zewnątrz, a wsie często stanowiły odizolowane enklawy. Ludzie, aby przetrwać, musieli być samowystarczalni. Gospodarstwa charakteryzowała organizacja pracy, w której każdy członek rodziny wykonywał różne zajęcia na rzecz wspólnoty. Oprócz pracy związanej z uprawą roli, hodowlą zwierząt, zajęciami domowymi i opieką nad dziećmi, kobiety i mężczyźni wytwarzali rozmaite przedmioty niezbędne do życia i sprawnego funkcjonowania gospodarstwa. Kupowano tylko to, czego nie potrafiono wytworzyć.

I tak w ciągu wieków ukształtował się sprawnie funkcjonujący system – część niezbędnych przedmiotów wyrabiano na własne potrzeby, a część tych, których nie dało się wykonać własnoręcznie, nabywano u rzemieślników. Na obszarze obecnego województwa mazowieckiego, podobnie jak w innych częściach kraju, zajmowano się obróbką drewna, wykorzystywano wici roślinne, glinę i metale, używano surowców pochodzenia zwierzęcego, jak wełna czy skóra. Te materiały determinowały techniki wytwarzania, a tym samym rodzaj produkcji domowej, bądź rzemieślniczej. Do II wojny światowej działali liczni garncarze, kowale, plecionkarze, bednarze, powroźnicy, kołodzieje, w domach przędziono i wyrabiano potrzebne tkaniny.

Inną kategorię stanowi twórczość związana ze zdobnictwem wnętrz, plastyką obrzędową, czy sztuką ludową, świadcząca o potrzebach i upodobaniach estetycznych, a także religijności i duchowości.

Po wojnie wszystko się zmieniło, dawny świat uległ olbrzymiej transformacji. Wytwarzanie przedmiotów straciło rację bytu, ponieważ stały się one wytworami masowej, fabrycznej produkcji. Ludowa wytwórczość powoli znikała ze wsi i stając się formą sztuki użytkowej, zaczęła być pożądana w mieście.

Współcześni twórcy są najczęściej kontynuatorami swoich rodzinnych tradycji. Zdarza się także, że zajmują się rękodziełem z zamiłowania i chęci spróbowania swoich sił. Podejmowanych jest też wiele inicjatyw, mających na celu kultywowanie dawnych zajęć. Czy sytuacja obecnego zainteresowania ludowością pozwala patrzeć w przyszłość z nadzieją na przetrwanie dawnych wzorów i rękodzielniczych umiejętności? Wierzymy głęboko, że tak i zapraszamy do wędrówki tą fascynującą ścieżką.


Apolonia Nowak

Apolonia Nowak

Pierwszy biały głos Kurpiowszczyzny

Jest jedną z najbardziej znanych Kurpianek w Polsce. Ma na swoim koncie m.in. nominację do nagrody „Fryderyki”. Współpracowała z muzykiem jazzowym Włodzimierzem Nahornym, koncertowała na całym świecie. Apolonia ... Czytaj dalej

Andrzej Staśkiewicz

Andrzej Staśkiewicz

Kurp - artysta w 100 procentach

Podwórko Pana Andrzeja Staśkiewicza zajmuje duży zapas drewna, czekający na to, co wyczaruje z niego artysta - w małej bądź dużej formie. Każda jego rzeźba jest niezwykle dopracowana i autentycznie indywidualna. Jednak Pan Staśkiewicz to... Czytaj dalej

Halina Pajka

Halina Pajka

Mistrzyni małej i dużej formy

Jest córką znanej wycinankarki Stanisławy Prusaczyk i to właśnie z rodzinnego domu wyniosła swoje twórcze umiejętności. Ojciec, Stanisław Prusaczyk, był jednym z założycieli Spółdzielni Rękodzieła Ludowego i... Czytaj dalej

Wiesława Bogdańska

Wiesława Bogdańska

Z kurpiowską kulturą w świat

Pani Wiesława jako swój zawód w kwestionariuszach podaje: twórczyni ludowa, choć z wykształcenia jest geodetą. Spełnia się zawodowo jako pracownik Zagrody Kurpiowskiej w Kadzidle, co pozwala jej połączyć swoje... Czytaj dalej

Czesława Gałązka

Czesława Gałązka

Pochwała pracowitości

Z wzorów jej autorstwa można byłoby śmiało zaprojektować oryginalną, misterną sukienkę ślubną. Dzierga i haftuje nie tylko tradycyjne wzory, ale np. torby czy kapelusze. Na jedno ze swoich zamówień zużyła 11 kilometrów nici. ... Czytaj dalej

Zdzisław Bziukiewicz

Zdzisław Bziukiewicz

Bursztyniarz z Puszczy Zielonej

Bursztyn toczy się tradycyjnie na kółku, czyli zwykłym kołowrotku rękodzielniczym, dostosowanym do obróbki tego surowca. Bursztynowy samorodek mocuje się na specjalnym bolcu przy szpuli i obtacza potłuczonym... Czytaj dalej

Magdalena Papakul

Magdalena Papakul

Mistrzowski warsztat tkacki

W rodzinie Magdaleny Papakul tkają obecnie przedstawicielki czterech pokoleń - jej mama Irena Skorupska, trzy siostry, cztery córki oraz wnuczki. Dla Pani Magdy tkactwo to i pasja, i zawód. Jest bardzo oddana temu, co... Czytaj dalej

Irena Skorupska

Irena Skorupska

Tkactwo – sposób na życie

Trochę przez przypadek tkactwo okazało się sposobem na życie Pani Ireny Skorupskiej. W rodzinie tkał od dziecka jej mąż i teściowa, a także matka - Katarzyna Borowska. Kiedy jej mąż zmęczył się już wykonywaniem tkanin, a ... Czytaj dalej

Halina Witkowska

Halina Witkowska

Wyznacza wzorce

Pani Halina to człowiek-orkiestra. Wykonuje wyroby rękodzielnicze związane z kulturą kurpiowską. Jak sama mówi: "Robię wszystko co się da, co się nie da, to próbuję". W jej „repertuarze” znajdują się pisanki, palmy... Czytaj dalej

Adam Szczepanik

Adam Szczepanik

Sztuka bez podpowiadania

Rzeźbi scenki z życia wsi, postaci historyczne, świątki i zwierzęta, a przede wszystkim ptaki. Jego staranne i dopracowane dzieła często powstają spontanicznie, tak jak stojąca przy ulicy kapliczka, którą Pan Adam... Czytaj dalej